Sách hay

  • NHỮNG GIÁ TRỊ SỐNG CHO TUỔI TRẺ

    Xem ngay
  • NHỮNG GIÁ TRỊ SỐNG DÀNH CHO TRẺ TỪ 8 ĐẾN 14 TUỔI

    Xem ngay
  • NHỮNG GIÁ TRỊ SỐNG DÀNH CHO TRẺ TỪ 3 ĐẾN 7 TUỔI

    Xem ngay

NHỮNG GIÁ TRỊ SỐNG CHO TUỔI TRẺ

 

GIỚI THIỆU:

Với mong muốn làm phong phú thêm vốn sống cho các bạn trẻ - học sinh, sinh viên và các đối tượng thanh niên khác - bằng cách trang bị cho họ những giá trị tích cực và kỹ năng sống thiết thực, hữu ích trong hành trình vào đời, chúng tôi xin giới thiệu đến các bạn cuốn sách Những Giá trị Sống cho Tuổi trẻ.

Cuốn sách này là một nguồn tài liệu tuyệt vời dành cho giáo dục viên, bao gồm giáo viên, nhân viên xã hội, huấn luyện viên hoặc lãnh đạo nhóm, những người đang và sẽ giảng dạy, hướng dẫn các nhóm thanh niên và người lớn trong môi trường học tập chính quy như trường phổ thông, đại học hay trong môi trường sinh hoạt cộng đồng như câu lạc bộ, nhà văn hóa v.v. Và đặc biệt, cuốn sách sẽ thật sự hữu ích đối với các bạn trẻ thông qua những bài học nhằm phát triển các kỹ năng xã hội, thể hiện cảm xúc cá nhân và kỹ năng giao tiếp.

Những bài học ở đây được chuẩn bị, xây dựng kỹ lưỡng và đã trải qua quá trình giảng dạy thử nghiệm nên các hoạt động có thể sử dụng cho cả nhóm nhỏ và nhóm lớn thanh niên. Cuốn sách chuyển tải toàn bộ Chương trình Giáo dục các Giá trị Sống (Living Values: An Educational Program - LVEP). Chương trình này được UNESCO, Ủy ban UNICEF của Tây Ban Nha và Hiệp hội Hành tinh hỗ trợ với sự tham khảo ý kiến từ Ban Giáo dục của UNICEF (New York).

Chương trình ứng dụng những kỹ thuật, kỹ năng rất đơn giản nhưng mang tính chuyên môn cao, bao gồm kỹ năng lắng nghe tích cực, những câu hỏi theo dạng đóng - mở, và cách thảo luận tìm ra hướng giải quyết. Ngoài ra, chương trình còn sử dụng phương pháp học tích cực dành cho sinh viên, học sinh…

Các giá trị sống trong cuốn sách được vận dụng và lý giải thông qua các môn học trong nhà trường như Văn học, Khoa học, Âm nhạc, Nghệ thuật… và các bài học cơ bản về hành xử, giao tiếp, về cách nhìn nhận vai trò của bản thân với thế giới xung quanh. Đó là 12 bài học giá trị về các chủ đề Hòa bình, Tôn trọng, Yêu thương, Khoan dung, Trung thực, Khiêm tốn, Hợp tác, Hạnh phúc, Trách nhiệm, Giản dị, Tự do, Đòan kết. Các chủ đề được trình bày dễ hiểu với những phân tích, diễn giải rõ ràng theo trình tự logic: mục đích của chủ đề, những hoạt động được tổ chức để mọi người nắm rõ phần nội dung của chủ đề và cuối cùng là phần thảo luận. Từng chủ đề còn đưa ra các tình huống, các bài tập thiết thực nhằm thực hành và áp dụng.

Ngoài ra, phần cuối của cuốn sách còn có 10 phụ lục về một số chủ đề; mỗi phụ lục là một câu chuyện, một ví dụ minh họa, một trò chơi trắc nghiệm theo các thẻ tình huống sát thực với chủ đề được đề cập hoặc các bài tập thư giãn, tập trung…

Cuốn sách được phát hành với mục đích lấy giáo dục làm nền tảng, hướng dẫn cho các bạn trẻ, thanh thiếu niên những bài học, kỹ năng giao tiếp và bộc lộ cảm xúc, kỹ năng sống tích cực và hữu ích cho gia đình cũng như xã hội.

NỘI DUNG NHỮNG TRANG SÁCH ĐẦU:

Li nói đầu

Với mong muốn làm phong phú thêm vốn sống cho các bạn trẻ - học sinh, sinh viên và các đối tượng thanh niên khác - bằng cách trang bị cho họ những giá trị tích cực và kỹ năng sống thiết thực, hữu ích trong hành trình vào đời, chúng tôi xin giới thiệu đến các bạn quyển sách Nhng Giá trSng cho Tui trẻ.

Quyển sách này là một nguồn tài liệu tuyệt vời dành cho giáo dục viên, bao gồm giáo viên, nhân viên xã hội, huấn luyện viên hoặc lãnh đạo nhóm, những người đang và sẽ giảng dạy, hướng dẫn các nhóm thanh niên và người lớn trong môi trường học tập chính quy như trường phổ thông, đại học hay trong môi trường sinh hoạt công đồng như câu lạc bộ, nhà văn hóa v.v.

Những bài học ở đây được chuẩn bị, xây dựng kỹ lưỡng và đã trải qua quá trình giảng dạy thử nghiệm nên các hoạt động có thể sử dụng cho cả nhóm nhỏ và nhóm lớn thanh niên, bởi lẽ các hoạt động dành cho đối tượng này vốn cần sự chuẩn bị cẩn thận và đòi hỏi nguồn lực tối thiểu.

Mặc dù sẽ rất có lợi cho giáo dục viên nếu được tập huấn trước khi sử dụng sách này, tuy nhiên đây không phải là yêu cầu bắt buộc. Song chúng tôi đề nghị rằng những người lần đầu tiên sử dụng quyển sách hãy vui lòng đọc qua phần giới thiệu sơ nét về nguồn gốc và bối cảnh ra đời của Chương trình Giá trị Sống, phương pháp luận và mục đích của quyển sách, cũng như các bài học trước khi hướng dẫn các hoạt động cho học viên. Nhiều giáo dục viên nhận thấy việc làm này là hết sức cần thiết, vì khi bản thân tự chuẩn bị, họ sẽ hiểu, cảm nhận rõ hơn về bài học và có thời gian để suy ngẫm về một giá trị nhất định nào đó trước khi hướng dẫn cho học viên.

Do các bài học giá trị mang tính “hướng dẫn” hơn là “răn dạy” nên giáo dục viên chỉ đóng vai trò hỗ trợ, hướng dẫn học viên khám phá bài học theo cách thức lôi cuốn nhất. Đa số giáo viên nhận thấy cách làm mới mẻ này tạo cho họ cơ hội lắng nghe học trò mỗi khi họ chia sẻ, tương tác và giao tiếp với bạn học. Bên cạnh đó, giáo viên cũng hiểu học trò của mình ở mức độ sâu sắc hơn. Nhiều giáo viên chia sẻ rằng bản thân họ nhận được vô vàn lợi ích từ việc hướng dẫn, giới thiệu các giá trị, chẳng hạn như mối quan hệ trong công việc và trong gia đình được cải thiện hơn, họ cảm thấy ít bị áp lực, căng thẳng hơn và ngày càng hứng thú với công việc, có cách nhìn, thái độ tích cực hơn.

Chúc anh chị nhận được lợi ích tối đa, gặt hái được kết quả tốt đẹp nhất khi sử dụng quyển sách này.

Các nhà chuyên môn nói gì vChương trình Giá trSng?

 “Đây là mt chương trình rt có ý nghĩa, nht là trong giai đon thanh thiếu niên Vit Nam đang tri qua nhiu thay đổi tích cc ln tiêu cc như hin nay. T'Giáo dc giá trsng' nghe có vlý thuyết nhưng thc tế li hoàn toàn ngược li, nhng giá trct lõi ca con người như Hoà bình, Tôn trng, Trách nhim được truyn ti mt cách nhnhàng nhưng sâu sc thông qua các hot động đa dng, phù hp tng la tui mà hc viên/hc sinh có ththam gia, khám phá và tri nghim. Phn hi ca giáo viên/hc sinh đã tham gia chương trình cho thy hrt hng thú. Hcho rng nó nhnhàng, dhiu, dthc hin và làm cho bu không khí trong gia đình, nhà trường thân thin hơn, m áp hơn, tôn trng nhau hơn, hp tác tt hơn. Phương pháp thc hin các hot động chương trình LVEP cũng là mt đim mnh rt đáng lưu ý trong bi cnh Vit Nam đang cgng khuyến khích các giáo viên thay đổi và đa dng hoá các phương pháp ging. Các hot động LVEP như suy nghĩ nhanh, làm vic nhóm, đóng vai, din kch có tháp dng để tăng hiu qugiáo dc chính khoá và ngoi khoá. Tôi mong mun chương trình LVEP ngày càng được htrnhiu hơn để có ththc hin, trin khai rng rãi hơn, lng ghép, tích hp vào các môn hc (như Giáo dc Công dân) Vit Nam. Tôi cũng mong mi có ngày các nhà giáo dc, biên son giáo trình Giáo dc Công dân Vit Nam tham kho sâu sc cvmt ni dung và phương pháp ca LVEP.

- Lê Văn Ho

Viện Tâm lý học, thuộc Viện Khoa học Xã hội Việt Nam

 “Qua khóa hc, các em trưởng thành hơn trong cuc sng và trong nghtham vn tâm lý ca mình. 12 giá trsng là 12 triết lý sng, 12 đạo lý sng, 12 knăng sng. Vi 12 giá trị đó, chúng ta có mt nhn thc đúng hơn vcuc sng, vngười khác và bn thân mình, giúp chúng ta định nghĩa cuc sng là gì và sng như thế nào, trong đó có cnhn thc cái chết. Chúng ta biết ssng kết thúc như thế nào và ta phi đối din vi nó ra sao. Các sinh viên được hc khóa này đã có được mt triết lý sng đúng đắn và sau này slà nhng nhà tham vn gii hơn, có cht lượng hơn.”

-     Trần Tuấn Lộ Trưởng khoa Tâm lý, trường Đại học Dân lập Văn Hiến

 “Bn thy ai là người bình an nht? Khi nào bn thy bình an nht? Đã có ai đặt câu hi như vy vi bn mt cách ân cn hay có bao gibn dành thi gian ttrli nhng câu hi đó mt cách nghiêm túc chưa? Ln đầu tiên khi đọc nhng câu hi trong giáo trình này, tôi đã thy bt ngvà thú vbi ni dung và đặc bit là phương pháp giáo dc gi mca chương trình. Xuyên sut 12 giá trluôn luôn là nhng câu hi gin dnht, cu trúc đơn gin nht nhưng li ging như mt chiếc chìa khóa mtng cánh ca khám phá tng lp, tng lp suy nghĩ. Bước ra khi khong lng suy nghĩ ấy, bn bng thy mình trnên mnh mẽ đầy năng lượng như cơ thva hít mt hơi ththt sâu. Ý tưởng xây dng chương trình Giáo dc Giá trSng trên truyn hình đã đến vi tôi ngay khi đọc xong cun giáo trình. Tôi đã gp chTrish Summerfield, Giám đốc Trung tâm Giáo dc Giá trSng, đề nghxây dng chương trình Quà tng cuc sng da trên giáo trình giáo dc Giá trSng, vi thi lượng 40 phút đã được phát sóng liên tc vào 20h ti th4 hàng tun trên kênh VTV2 trong sut 2 năm 2007 và 2008.”

-     Lương Thanh Hà

Đạo diễn chương trình Quà tng cuc sng, Đài truyền hình Việt Nam

 “Xin cm ơn “Chương trình Giáo dc các Giá trSng” (LVEP) đã mang đến cho trường THPT DL Đinh Tiên Hoàng, Hà Ni ttháng 05 năm 2001 đến nay. Trường Đinh Tiên luôn sn sàng giúp đỡ nhng hc sinh gp khó khăn vrèn luyn đạo đức cũng như kết quhc tp. Sthành công ca chúng tôi trong nhng năm qua mt phn ln do chúng tôi đã đưa “Chương trình Giáo dc các Giá trsng” vào dy chính khóa trong nhà trường, giúp hc sinh biết nêu cao nhng giá trnhân bn, tt đẹp ca con người để tự điu chnh nhân cách. Chúng tôi đã kết hp dy chương trình giáo dc “các Giá trSng” vi chương trình “các knăng sng” để chun btt hành trang cho hc sinh chúng tôi hc lên và đi vào cuc sng.

Trường Đinh Tiên Hoàng, Hà Ni có llà trường phthông đầu tiên ca Vit Nam áp dng LVEP vào chương trình giáo dc chính thc cho hc sinh,. và LVEP smãi mãi đi cùng chúng tôi trên hành trình đổi mi và nâng cao cht lượng giáo dc.”

-     Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Hiệu trưởng trường THPT DL Đinh Tiên Hoàng Nguyên Phó Chủ tịch Hội Tâm lý Giáo dục Hà Nội

 “Qua lp Giá trSng, tôi biết được mc đích sng ca mình là gì. Tôi hiu được li ích ca lòng khoan dung, ca nhng suy nghĩ, li nói tt đẹp dành cho người khác. Tôi cũng hiu được thế nào là hp tác cùng người khác.”

-     Trần Thị Nam Phương

Bác sĩ

 “Hin tượng btrn, đánh ln, cãi nhau, bklut không xy ra nhng hc viên đã được hc Giá trSng trong các lp thí đim na.”

-     Nguyn Văn Cường

Trung tâm Giáo dục – Lao động xã hội số 4

"Theo tôi, tt ccán bca Trung tâm, gia đình hc viên đều cn được hc Giá trSng để vic giáo dc hc viên hiu quhơn. Vì thế, tôi thy là gia đình ca hc viên cũng cn được tư vn và nếu có mt tài liu dành riêng cho hot động tư vn vGiá trSng cho gia đình hc viên thì hay quá.”

-     Phùng Quang Thức Giám đốc Trung tâm Giáo dục – Lao động xã hội số 6

 “Trong gihc vGiá trSng Trung tâm cai nghin, tôi tng thy nhng git nước mt bun khca hc viên khi chia snhng suy nghĩ, khám phá vnhng Giá trvà hi tiếc mình đã không mang li hnh phúc cho gia đình trong khi mình đã nhn được rt nhiu tình yêu thương ca người thân. Tôi cũng tng bcun vào nhng giging sôi ni ca cán bvà hc viên khi họ được đặt vào nhng tình hung gây tái nghin có thdin ra khi trvcng đồng và cùng nhau tìm cách gii quyết.

Ti lp hc Giá trSng tôi đang ging trường Sư phm gm các cán blp năm th2, sinh viên thường dùng các t“bích”, “n tượng” và “hng thú” để đánh giá vcác gihc. Tôi nhnht “phiên đấu giá các Giá trSng” đã din ra vô cùng sôi ni và “quyết lit”. Ai cũng mun mua bng được nhng Giá trcn thiết cho mình. Nhiu em nói: “Em mun mua tt ccác Giá trnày vì em thy Giá trnào em cũng cn”. Sau bui hc vGiá trYêu thương, em Huyn, lp trưởng, sinh viên khoa Tiu hc đã nói: “Hôm nay em bị ốm, em định xin nghhc, nhưng em đã cgng đi hc và bây giem thy là nếu em nghbui hc hôm nay thì rt tiếc”.

-     Hoàng Thị Việt Hồng Cục Phòng chống tệ nạn xã hội, Chuyên gia đào tạo LVEP

 “Phương pháp dy là chủ động chkhông áp đặt, không mt chiu thuyết ging. Người hc có thphát biu nhng suy nghĩ thc ca hkhi trli các câu hi mvà người hướng dn cn chp nhn, tôn trng và đánh giá cao mi ý kiến, mi cm xúc chkhông phê phán, không chp mũ, không quy kết, không rao ging. Vì vy, người hướng dn (facilitator) cn tri qua mt khóa đào to các knăng, cách thc to mt bu không khí an toàn, đáng tin cy, để người hc cm thy an tâm mà bc bch nhng suy nghĩ, cm xúc thc ca riêng h. Ngoài ra, người Vit chúng ta rt thích được chia strước lp kết qutho lun ca nhóm, vì vy người hướng dn nên dành thi gian để các nhóm đều được đứng lên chia strước clp.”

-     Hàn Thị Thu Vân Cộng tác viên LVEP

 

BỐI CẢNH

HƯỚNG ĐẾN CÁC GIÁ TRỊ

Ngày nay trẻ em khắp nơi trên thế giới đang bị đe dọa bởi tình trạng bạo lực, lạm dụng, cũng từ đó tệ nạn xã hội ngày càng gia tăng, tình trạng thiếu tôn trọng người khác cũng như thiếu ý thức bảo vệ môi sinh ngày càng đáng báo động. Các bậc phụ huynh và các nhà giáo dục của nhiều quốc gia đang kêu gọi sự trợ giúp cho việc giải quyết tình trạng đáng báo động này. Một trong những cách được nhiều người tin tưởng và cho là hiệu quả, đó là tập trung vào việc giảng dạy các giá trị. Cũng từ đó, Chương trình Giáo dc các Giá trSng (LVEP) đã được đưa ra để đáp ứng lời kêu gọi hướng đến các Giá trị.

---

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC CÁC GIÁ TRỊ SỐNG (LVEP) LÀ GÌ?

Chương trình Giáo dc các Giá trSng (LVEP) là một chương trình giáo dục về các Giá trị. Chương trình này đưa ra một loạt các hoạt động mang tính trải nghiệm và các phương pháp thực hành dành cho giáo viên và người hướng dẫn nhằm giúp thanh thiếu niên có điều kiện khám phá và phát triển 12 Giá trị căn bản của cá nhân như: Hp tác, Tdo, Hnh phúc, Trung thc, Khiêm tn, Yêu thương, Hòa bình, Tôn trng, Trách nhim, Gin d, Khoan dung, và Đoàn kết. Chương trình LVEP cũng có những tài liệu đặc biệt dành cho các bậc cha mẹ, những người làm công tác chăm sóc, cũng như những người tị nạn và trẻ em bị ảnh hưởng bởi chiến tranh. Đến tháng 8 năm 2008, Chương trình LVEP đã được phổ biến trên 8000 địa điểm thuộc 80 quốc gia khác nhau trên thế giới. Theo báo cáo của các nhà giáo dục, học viên ở những nơi này đều nhiệt tình tham gia các hoạt động, họ bị lôi cuốn vào những buổi thảo luận và thực hành các Giá trị. Các giáo viên cũng ghi nhận rằng sau khi học về Giá trị, học viên có vẻ thoải mái, tự tin hơn, biết tôn trọng người khác hơn, suy nghĩ tích cực hơn, kỹ năng ứng xử cũng được nâng cao hơn, và họ trở nên nhanh nhạy hơn trong công việc.

Mục đích của Chương trình Giáo dục các Giá trị Sống

  • Giúp mỗi người suy ngẫm về 12 Giá trị và tác động thực tế của việc thể hiện những Giá trị này với chính mình, với người khác, với cộng đồng và với thế giới.
  • Đào sâu hiểu biết, tạo động cơ và tinh thần trách nhiệm cho các học viên trong những lựa chọn mang tính cá nhân và xã hội theo hướng tích cực.
  • Tạo cảm hứng cho các học viên trong việc lựa chọn những Giá trị mang tính cá nhân, xã hội, đạo đức và tinh thần, cũng như ý thức thực hành các phương pháp được hướng dẫn nhằm phát triển và đào sâu hơn các Giá trị này.
  • Động viên, khuyến khích những người làm công tác giáo dục, để họ nhận thức được rằng giáo dục là một chương trình cung cấp cho học viên những triết lý sống, giúp các học viên trưởng thành, phát triển năng lực của bản thân, có được chọn lựa đúng đắn và dễ dàng hòa nhập với cộng đồng.

Đặc thù của Chương trình

LVEP là một tổ chức phi lợi nhuận, được UNESCO ủng hộ và được Ủy ban Quốc gia về UNICEF của Tây Ban Nha, Tổ chức Hành tinh bảo trợ với sự cố vấn của nhóm chuyên gia giáo dục UNICEF (New York). Cuốn sách này bao gồm các hoạt động Giá trị dành cho Thanh niên. Ngoài ra, bộ sách của Chương trình Giáo dc các Giá trSng còn có các quyển sau:

  • Những hoạt động Giá trị dành cho Trẻ em từ 3 - 7 tuổi
  • Những hoạt động Giá trị dành cho Trẻ em từ 8 - 14 tuổi
  • Những hoạt động Giá trị dành cho Thanh niên
  • Sách hướng dẫn tập huấn dành cho các giáo dục viên LVEP
  • Sách hướng dẫn bổ trợ dành cho các nhóm Phụ huynh
  • Những hoạt động Giá trị dành cho người tị nạn và trẻ em bị ảnh hưởng bởi chiến tranh
  • Những hoạt động Giá trị dành cho Trung tâm Cai nghiện Ma túy

Cuốn Nhng Giá trCuc sng mang tính suy ngẫm và mường tượng cao, nhằm khơi dậy tính sáng tạo và tiềm năng sẵn có ở mỗi học viên. Các hoạt động giao tiếp giúp học viên biết cách ứng xử với người khác sao cho ôn hòa; các hoạt động nghệ thuật như ca hát, nhảy múa giúp tinh thần họ thêm phấn chấn và hứng khởi, trò chơi kích thích tư duy và tăng thêm phần sinh động, vui vẻ cho cuộc sống của họ. Thêm vào đó, những cuộc thảo luận nhóm sau mỗi hoạt động còn giúp học viên khám phá mức độ ảnh hưởng của những kiểu thái độ và hành vi khác nhau. Ngoài ra, sách cũng cung cấp các hoạt động khác nhằm tăng cường nhận thức về trách nhiệm cá nhân và xã hội, về công bằng xã hội; việc phát triển lòng tự trọng và đức tính khoan dung cũng được giới thiệu thông qua các bài tập trong tập sách này.

HOÀN CẢNH RA ĐỜI

Chương trình Giáo dc các Giá trSng được triển khai từ một dự án quốc tế bắt đầu từ năm 1995 để kỷ niệm 50 năm ngày thành lập Liên Hiệp Quốc. Nhằm kêu gọi sự chia sẻ các Giá trị cho một thế giới tốt đẹp hơn, dự án này tập trung vào 12 Giá trị mang tính phổ quát. Chủ đề được lấy trong lời mở đầu của Hiến chương Liên Hiệp Quốc, khẳng định lòng tin vào quyền cơ bản của con người, về phẩm cách và Giá trị của mỗi người.

Sách hướng dẫn các Giá trị Sống (Living Values: A Guidebook) là một phần của dự án Chia scác Giá trvì mt thế gii tt đẹp hơn. Ngoài việc cung cấp những bài học về 12 Giá trị cơ bản, đưa ra cách nhìn nhận cá nhân cho sự sáng tạo và duy trì những thay đổi tích cực, gợi mở những đề tài thảo luận và các hoạt động nhóm có hướng dẫn, sách còn giới thiệu những phần hoạt động Giá trị dành cho học sinh, sinh viên có thể áp dụng ngay trong lớp học. Chương trình dành cho lớp học mang tính phác họa nói trên đã trở thành nguồn cảm hứng và động lực thúc đẩy cho Các Giá trSng: Mt Sáng kiến Giáo dc ( LVEI, Living Values: An Education Initiative) ra đời.

LVEI ra đời từ sự kiện 20 nhà giáo dục trên khắp thế giới tập hợp tại trụ sở của UNICEF ở thành phố New York vào tháng 8 năm 1996 để thảo luận về: nhu cầu của trẻ em, những trải nghiệm khi tiếp xúc với các Giá trị. Hai tập sách Hướng dn các Giá trSng Công ước vQuyn Trem được các nhà giáo dục trên thế giới xem là nguồn tư liệu chính cho việc giảng dạy, trong đó mục tiêu của chương trình là giáo dục các Giá trị - ở cả những nước phát triển và những nước đang phát triển. Chương trình đã được đưa vào thử nghiệm kể từ tháng 2 năm 1997 và từ đó, Chương trình các Giá trSng đã và đang trên đà phát triển rộng khắp.

GII THIU

Giảng dạy các Giá trị Sống

Làm thế nào để “dạy” về các giá trị? Làm thế nào để khuyến khích thanh niên khám phá, tìm hiểu và phát triển các giá trị cũng như những kỹ năng sống, thái độ sống, nhằm giúp họ phát huy hết tiềm năng sẵn có của mình? Và làm thế nào để thanh niên biết mình có thể tạo nên sự khác biệt trên thế giới này và cảm thấy bản thân có đủ khả năng tạo dựng một thế giới tốt đẹp hơn?

Chương trình Giáo dc các Giá trsng là một chương trình giáo dục mang tính toàn diện, bởi vì chúng tôi tin rằng học sinh, sinh viên cần được trang bị nhiều kỹ năng sống khác nhau, thích hợp cho mọi lĩnh vực. Nếu thanh niên yêu thích các giá trị, cam kết sống với các giá trị, họ sẽ có đầy đủ kỹ năng xã hội, nhận thức và sự thấu hiểu để ứng dụng các giá trị này vào cuộc sống của mình. Trên cơ sở đó, Mô hình Lý thuyết LVEP (Giáo dc các Giá trSng) và các Hot động Giá trSng ra đời. LVEP cung cấp những phương pháp và hoạt động hướng dẫn giá trị cho các giáo dục viên để chủ động tạo cơ hội cho học viên khám phá và trải nghiệm 12 giá trị mang tính phổ quát. Học viên sẽ nhận được nhiều lợi ích qua việc phát triển các kỹ năng, cũng như qua khám phá, hiểu biết và ứng dụng các giá trị.

Sau vài tháng áp dụng, những giáo viên tâm huyết với chương trình nhận thấy rằng mối giao tiếp trong nhà trường được cải thiện hơn, mọi người biết tôn trọng và quan tâm đến nhau nhiều hơn. Thường thì ngay đến những học sinh có hạnh kiểm xấu cũng thay đổi đến mức không ngờ. Trong nỗ lực tìm hiểu tại sao cách tiếp cận này lại hiệu quả như vậy, một số giáo viên đã hỏi thêm về cơ sở lý thuyết của LVEP, những phương pháp nào được sử dụng trong LVEP? Sơ đồ sau sẽ mô tả quá trình khám phá và phát triển các giá trị được sử dụng trong LVEP. Có hai quá trình hỗ trợ song song: thứ nhất là tạo ra một bầu không khí lấy giá trị làm nền tảng, thứ hai là thực hiện các hoạt động giá trị.

Bầu không khí dựa trên nền tảng các giá trị

Xây dng mt bu không khí có sthu hiu ln nhau để tt cmi người đều cm nhn

được tình yêu thương, thy mình có giá tr, được tôn trng và an toàn.

Việc tạo nên bầu không khí dựa trên các giá trị trong bước chuẩn bị môi trường học tập là đều cần thiết để khám phá và phát huy tối đa các giá trị tích cực. Một môi trường giáo dục lấy người học làm trung tâm, mà trong đó các mối quan hệ dựa trên lòng tin cậy, quan tâm và tôn trọng sẽ khơi dậy động cơ tốt đẹp, sự sáng tạo tự nhiên, và gia tăng sự hiểu biết, đồng cảm.

Xây dựng “Bu không khí da trên nn tng các giá trlà bước đầu tiên trong Sơ đồ Phát trin các Giá trị. Do đó, trong quá trình tập huấn, các giáo dục viên được yêu cầu thảo luận những phương pháp dạy học tối ưu sao cho người học cảm thấy được yêu thương, được cảm thông, tôn trọng, và có cảm giác an toàn. Trong lúc thảo luận phương pháp giúp người học trải nghiệm những cảm giác ấy, bản thân người tập huấn đang tạo ra môi trường như thế.

Mô hình Lý thuyết LVEP khẳng định rằng học viên sẽ có cơ hội phát huy tối đa tiềm năng của mình trong một môi trường học tập có sự khuyến khích, ủng hộ, quan tâm và sáng tạo. Mọi hình thức kiểm soát bằng cách đe đọa, trừng phạt, gây sợ hãi, xấu hổ chỉ khiến học viên cảm thấy không phù hợp, tổn thương, ngượng ngùng và bất an. Từ đó họ sẽ có cảm giác như mình là “người thừa”, và không còn mấy thích thú với việc học tập. Những học viên gặp rắc rối trong các mối quan hệ ở trường cảm thấy muốn rút lui, từ bỏ hết tất cả; một số người đâm ra chán nản, số khác lại rơi vào vòng lẩn quẩn “trách cứ → đổ li tc gin trthù trách c- và hành vi bạo lực là điều không thể nào tránh khỏi.

Tại sao 5 cảm giác này - thu hiu, yêu thương, có giá tr, tôn trng và an toàn - lại được lựa chọn để xây dựng Mô hình Lý thuyết LVEP? Tình yêu thương hiếm khi được quan tâm nhắc đến trong những hội nghị chuyên đề về giáo dục. Tuy nhiên, là con người, chẳng ai lại không muốn được yêu thương và tôn trọng, chẳng ai lại không mong mình có được sự cảm thông và an toàn. Nhiều nghiên cứu về khả năng phục hồi tâm lý nhanh chóng đã cho thấy tầm quan trọng của chất lượng mối quan hệ giữa người trẻ tuổi và những người trưởng thành có ý nghĩa trong cuộc sống của họ, thường là thầy cô.

Môi trường học tập sẽ như thế nào khi chúng ta cảm thấy có tình yêu thương, có giá trị và được tôn trọng? Điều gì xảy ra trong mối quan hệ giữa chúng ta với giáo viên - những người tạo bầu không khí hỗ trợ, an toàn trong lớp học? Nhiều người đã có kinh nghiệm trong chuyện này, chẳng hạn như con của giáo dục viên, chúng tìm thấy điều tích cực, sự khích lệ và nguồn cảm hứng từ cha mẹ mình. Trái lại, chúng ta cảm thấy thế nào khi một giáo dục viên, ở trường hoặc ở nhà, ưa chỉ trích, chê bai, tỏ ra khó chịu và căng thẳng hoặc khi những học trò khác bị ức hiếp, nạt nộ hay bị xúc phạm? Trong khi yếu tố khuyến khích, gợi lên cảm hứng thích thú có thể khơi dậy sức sáng tạo, thì những phương pháp gây bối rối, lo lắng, phê bình, chỉ trích, tạo áp lực và trừng phạt lại làm chậm quá trình tiếp thu, học hỏi. Chỉ với suy nghĩ ác cảm, ghét bỏ hoặc chê trách cũng có thể khiến con người ta rối bời, không thể tập trung hết tâm sức cho nhiệm vụ. Gần đây, các chuyên gia trong lĩnh vực thần kinh học đang khám phá ra những tác động tích cực đối với sự phát triển não bộ khi trẻ được cổ vũ, động viên, và những tác động có hại khi mang những trải nghiệm đau buồn, chấn thương tâm lý.

Lumsden lưu ý rằng một môi trường học đường có sự quan tâm, khuyến khích sẽ tạo cảm giác thích thú học tập và học lực cũng cải thiện thấy rõ (Lumsden, 1994). Và một môi trường như thế cũng giúp giảm hẳn hành vi bạo lực, và tạo thái độ tích cực đối với việc học tập (Riley, Cooper, 2000).

Hiện nay trong nền giáo dục, việc nâng cao thành tích học tập của học sinh đã trở thành áp lực đè nặng lên các giáo viên. Cũng vì áp lực điểm số mà dẫn đến căn bệnh thành tích, khiến chất lượng dạy bị hạn chế, giáo viên cũng không còn thời gian và nhiệt tâm cho việc tạo dựng những mối quan hệ tốt đẹp với học sinh. Lòng đam mê, thích thú vốn có trong nghề sư phạm bị mai một dần. Điều này cũng ảnh hưởng xấu đến động cơ học tập và bầu không khí lớp học. Alfie Kohn cho rằng “Cái giá phi trcho căn bnh thành tích chính là đánh mt vic “hc tht sư”. Vcơ bn, hu như nhng gì mà các hc giả đang tranh cãi hin nay thì chquanh đi qun li ý tưởng hc tp và động cơ sai, và càng bthúc ép nhiu, khnăng càng hn chế đi” (Janis, Senge, 2000). Thành tích sẽ tự nâng lên khi việc học tập thật sự có chất lượng. Học tập thật sự và động cơ học tập gia tăng trong bầu không khí lấy giá trị làm nền tảng, nơi mà giáo dục viên sống đúng với những giá trị của chính mình, có tình thương đối với học viên và giúp học viên phát triển các kỹ năng hiểu biết, trải nghiệm giá trị. Điều này không có nghĩa là việc dạy học xuất sắc sẽ luôn xảy ra khi có bầu không khí tràn đầy giá trị; bản thân người giáo viên mẫu mực đã là một giáo viên xuất sắc rồi. Tuy nhiên, như Terry Lovat và Ron Toomey kết luận trong nghiên cứu của họ: “Giáo dc các Giá trngày càng được nhìn nhn là có sc mnh vượt lên khi li răn dy đạo đức chi tiết đến mc hn chế trong cách nhìn hoc nhng vn đề thuc vtư cách công dân. Nó đang được xem là trung tâm ca tt cthành qumà giáo viên và nhà trường có tâm huyết có thhy vng đạt được thông qua vic dy vgiá tr. Chriêng vmt này thì vic giáo dc các giá trcó thể được xem là “mt mt xích bthiếu” mt giáo viên ưu tú… và vic giáo dc có cht lượng (2006)”.

Trở thành tấm gương sống đúng với các giá trị

Trong các Hi tho LVEP dành cho Giáo dục viên, những chủ đề như: “Giá trca chúng ta và sphát trin các giá trị ở trnh, “Thp sáng ước mơđược đề ra dành riêng cho giáo dục viên để phát huy các giá trị trong cuộc sống của chính họ và nhận diện ra những giá trị nào là quan trọng nhất đối với họ, đồng thời chia sẻ các phương pháp dạy học chất lượng để tạo ra môi trường học tập lý tưởng. Nhiều giáo dục viên đã khám phá ra vẻ đẹp và tầm quan trọng của việc lắng nghe, tạo điều kiện để có sự chấp nhận, trân trọng và được là chính mình.

Chính những con người trưởng thành, chín chắn như thầy cô giáo là hình mẫu có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến học trò. Do tuổi trẻ là lứa tuổi ham tìm tòi khám phá, lại hay hoài nghi, nên họ sẽ rất thích thú với những giáo dục viên có lòng đam mê làm những điều tích cực cho thế giới và thực hành những gì mình nói.

(...)